RAW, Lightroom e.a. … (2) ned.

Deel 2 – De intrede van Lightroom…

Enkele jaren terug had ik een computertijdschrift gekocht die de lezers een CD cadeau deed met de probeerversie van Lightroom. Dat was nog vóór mijn Photoshop cursus en ervaring en ik snapte niet veel van het programma. Daarbij kwam dat het op een erg dominante wijze het beheer van mijn foto’s had afgepakt van Picasa zodat Picasa niets meer zag en plotsklaps helemaal leeg was. Van de onverwachte nieuwe orde kreeg ik enkel maar hoofdpijn en het was even snel van mijn computer af als het er op was gekomen… Picasa blij en ik ook… Het leek me toen beter om eerst wat meer te leren over PS. Dat was dus wel nog in de eerste maanden van mijn digitaliseringproces. Misschien was het nu tijd om het nog eens nader te bezien…

Ik had geen zin om de (ondertussen heel oude) CD versie te installeren en ging op zoek op het internet. De eerste versie die ik vond was de 3 bèta en als ik de gesprekken op het forum kon geloven nog steeds in gevecht met verschillende bugs. Met mijn koppigheid om nog steeds XP te gebruiken op mijn desktop computer had ik een vaag vermoeden dat ik misschien ook wel eens compatibiliteitsproblemen zou kunnen hebben in tijden van Win 7 en koos voor LR 2.6 met een gratis periode van 30 dagen. Een bonusje was daarbij dat ergens halverwege die periode een update werd aangeboden naar de 2.7 en de probeerperiode opnieuw begon vanaf 0. Tof! J

Deze nieuwere versie bleek gelukkig minder dominant te zijn dan die van mijn eerste ervaring ermee en zowel Picasa met ondertussen een pak meer foto’s alsook de rest van mijn computer bleven onaangeroerd. Dat zag er al veelbelovend uit… Als volgende stap bekeek ik al de verschillende schuivertjes. Geen problemen om wat RAW opnames te importeren en ermee wat te spelen. Ik had ook enkele oude jpgtjes bijgedaan waarvan de witbalans helemaal uit de hand was gelopen om te zien in hoe verre ik dat kon corrigeren. En al die tijd vroeg ik me af waarom ik dit programma zo een onbegrijpelijk monster had gevonden bij mijn eerste kennismaking. Wat een paar jaar photoshoppen toch kan doen… J

Daar de kleurfoto’s over het algemeen weinig correctie nodig hadden besloot ik na ongeveer alle schuivertjes geprobeerd te hebben dat hoe minder ik deed hoe beter het was. Af en toe hier en daar een tikje… In het begin was dat eigenlijk het moeilijkste om te leren mijn handen afhouden van te veel schuivertjes. Na jarenlange zwart/wit fotografie had ik de neiging te vergeten dat ook de kleinste ‘verbetering’, bvb ietsje meer contrast, ook de kleuren veranderde. Als je dan begint met het contrast te behouden maar de veranderde kleuren te corrigeren, ben je weer een andere kleur kwijt – en zit je op een eindeloos pad zonder een goed einde. Het is natuurlijk prima dat je de kleuren apart kunt bewerken maar bijna geen een kleur op een foto is ‘zuiver’. En je ontdekt dat als je een geel hemd wat meer zou willen accentueren de drager ervan ook een gelige kleur krijgt alsof hij ineens een aanval van hepatitis heeft… of dat de zomerbomen in de achtergrond hun prachtig groen kwijt zijn en ineens lijken te snakken naar wat water… Dat kan bijna niet anders eindigen dan met het ongedaan maken van alle veranderingen om opnieuw te beginnen. Je hebt dus zeker wat tijd nodig om het juiste evenwicht te vinden van wat wel en wat niet werkt. Maar eens dat je dat hebt kan je veel plezier beleven aan hoe fijn je een foto kunt afwerken.

Een voorbeeld, de nachtmerrie van vele fotografen > een witte hemel, helemaal uitgebrand en dood.

Ja, natuurlijk is daar iets aan te doen in PS met wat lagen, wat prutswerk. Ik heb zelfs een ‘wolken db’ aangemaakt om de hopeloze gevallen toch nog te kunnen redden door het wit aangepast te vervangen. En als zelfs in LR niets aan te doen is, is PS wel de laatste redding als je denkt dat de rest van de foto de moeite waard is. Maar het was met RAW en LR dat ik heb ontdekt hoeveel meer details eigenlijk door de sensor worden opgenomen om dan tot een ‘acceptabel gemiddelde’ gecomprimeerd te worden in een jpg.

Neem deze foto:

….

..

Als dit een jpg had geweest, had ik in mijn wolken db moeten grabbelen. Met de struiken in de achtergrond zou de selectie precisiewerk geweest zijn zodat de overgang niet donkerder werd of een witte lijn vertoonde die alle ervaren PS gebruikers zou verteld hebben dat daar geknoeid is geweest. Of ik had  het tot een minimum moeten beperken met een gedeeltelijke ‘paste into’ en dan door transparantie wat aan te passen om het natuurlijk te laten overkomen… Natuurlijk werkt dat ook – maar je weet dat het niet het licht is dat je toen hebt gezien en hoopt dat niemand anders het ziet.

In dit geval was het origineel een RAW. En ik wist dat het tijdens de opname bewolkt was geweest met wat blauwe stukjes heldere hemel. Als eerste ging ik naar de kleurschuivers, selecteerde blauw en trok ‘luminance’ (lichtintensiteit) naar de negatieve kant om te zien of er wel iets meer te zien zou zijn dan dat wit.

Surprise!

Dit is één manier om te checken. Een andere, afhankelijk van de foto,  is ‘recovery’. Dat is een knopje dat eigenlijk speciaal bedoeld is om doodgevallen witte delen terug op te halen als er wat op te halen valt. Het geeft een ander soort blauw in dit voorbeeld:

Wat ook anders is, terwijl de wolkjes worden opgehaald wordt het gebouw wel ietsje grijzer, te zien in de tweede afbeelding. Het zijn de contrasten die verschuiven. In dit geval zou ik persoonlijk de hemel van de tweede afbeelding houden en later in PS enkel het gebouw met een van de verschillende selectiemogelijkheden selecteren om het bij te werken. Maar dat is alweer afhankelijk van de foto en van de fotograaf, wat hij/zij beoogt. Ook de blauwtint kan na het ophalen met het kleurschuivertje verder bewerkt worden.

Hier dan een voorbeeld van wat je met fout gelopen witbalans kunt doen:

Dat is van de dag dat ik ontdekte dat mijn Olympus E500 geen idee had wat hij met spaarlampen moest aanvangen.

Hoor ik daar iemand zeggen “Ja maar, dat kan in PS toch ook…”? J Ja, natuurlijk kan dat. Ik heb van deze foto zeven of acht verschillende versies als bewijs dat ik het zowat overal heb geprobeerd. Maar in PS wordt het nogal eens ingewikkeld. Zeker met de oude versie die ik heb. Ook mijn verschillende gratis programma’s hebben hun beurt gehad. En elk van hen had een andere mening hoe het moest worden…

Tot hier toe was ik wel gelukkig met Lightroom. Het werd dus tijd om een foto te kiezen die geschikt was om als zwart/wit door het leven te gaan en op ‘grayscale’ te klikken (black & white in de laatste 3.6 versie), mijn persoonlijk hoofdmenu…

 

Klik voor Nederlandse versie(3)

9 thoughts on “RAW, Lightroom e.a. … (2) ned.

  1. Ter aanvulling: een misverstand bij mij (en misschien ook bij jou) is dat je in een RAW-convertor neutraal begint en dat je dus alles nog zelf moet bijstellen.

    Maar ik heb net in een boeiend (maar extreem lang) artikel gelezen, dat elk ontwerper er al zijn eigen interpretatie op los laat, dus het originele beeld wat je ziet, is al voorbewerkt en daar mag jij dan nog wat aan bijschaven. En vandaar waarschijnlijk dat er onder het histogram al 0 tot 255 staat.
    Dat verklaart ook de grote verschillen die je in deel 1 hebt laten zien van je vlaggenfoto – al betroffen die dan gratis programma’s waarvan je niet zo erg veel mag verwachten.

    We worden dus eigenlijk bedrogen waar we bij zitten, maar als dit op het deskundige niveau van Adobe gebeurd, moet je eigenlijk dankbaar zijn (maar daar heb je dan ook voor betaald). Want anders moest je de ingewikkelde dingen gaan doen waarvan ik veronderstelde dat je ons daarover had moeten vertellen. Je ziet: zelfs “Digidorus” is nog net jong genoeg om iets bij (of af) te leren.

    Ik zal de link naar dat stuk toezenden: goed voor slapeloze nachten.

    Like

    • Ik was er niet echt bewust bij blijven stilstaan en bij het zien ervan had ik die lijn niet doorgetrokken maar wat je zegt van het misverstand lijkt me wel logisch. Als ik bvb de kleureninfo van een Nikon RAW en een Olympus RAW vergelijk (in hetzelfde programma welteverstaan), er is bergen verschil tussen. En zelfs tussen twee verschillende Olympus types heb ja dat verschil. Moest RAW een absolute of toch neutrale waarde voorstellen, zou het bij allemaal hetzelfde moeten zijn en dat is het heel duidelijk niet. Even weinig als bij jpg. RAW geeft ons enkel maar de mogelijkheid om er iets meer onze eigen stempel op te drukken, zou ik zeggen.

      En vroeger bij negatieven was dat toch ook zo. Waarom had je anders mensen die enkel met Kodak filmpjes trokken en andere die niet afstapten van Fuji of Agfa?

      Bedrogen zou ik het niet noemen. Ergens weten we dat altijd onderhuids en proberen keuzes te maken die het dichtste bij onze wensen liggen, denk ik. Ik wil positief blijven en het eerder een samenwerking noemen (wel een heel dure soms…). Of zou je bereid zijn echt alles van toestel over electronica en beeldvorming zelf ineen te steken?😉 Dat zou trouwens ook niet neutraal zijn – het zou jouw visie zijn van hoe het moet. Het is een beetje als een discussie over wat nu ‘objectief’ is.

      Als ik in mijn fotografische pen kruip probeer ik telkens duidelijk te maken dat ik echt geen techneut ben… ik vertel gewoon mijn eigen verhaaltje… en als er hier en daar iemand is die daar iets aan heeft, al was het maar dat het leesbaar is, dan ben ik al heel blij…🙂

      Zo lang we nog kunnen bij of afleren, blijft het spannend…

      Like

  2. Sorry Nil, je snapt mij nog niet: het gaat mij niet om een technisch verhaal, maar om een merkwaardig gebrek in wat mij tot dusver over RAW onder ogen is gekozen.

    Onder het histogram van een opname zou een bereik moeten staan van 0 tot minstens 4096 (12 stops of meer). Dan moet je dus door convertor-X of programma-Y de mogelijkheid worden geboden om dat bereik samen te persen tot hoogstens 0 tot 255 (8 stops), want dat is het helderheidsbereik dat onze computer en beeldscherm aankan.

    Dat is vergelijkbaar met wat wij vroeger in de doka moesten doen: op ons negatief zagen we “alles”, maar hoe kreeg je dat fatsoenlijk op het beperktere bereik van ons fotopapier.

    Dat betekent dat we meestal verliezen moeten accepteren, maar die willen we dan wel zo kunnen verdelen dat ze minste schade doen aan het beeld dat wij voor ogen hadden toen we die foto maakten. Normaal doet de intelligente jpeg-processor in je camera dat moeilijke werk. Maar als wij het handmatig beter willen doen, dan moet daarvoor een logische aanpak bestaan (net als in de doka) en dat is wat ik in alle verhalen mis.

    Like

    • Maar Rinus toch… je zou toch al moeten weten dat tussen vrouwen en mannenlogica planeten verschil bestaat😉

      Nee, wat je daar uitlegt zie ik hier nergens staan, hoor. Onder het histogram heb ik wel de opnamegegevens zijnde ISO, lens, focus en tijd. En als ik een ‘mouseover’ doe over de afbeelding, krijg ik de wisselende RGB waardes – en dat was het… De RGB waardes gebruik ik ook wel eens om te zien of mijn wit of zwart nog tekening hebben. Als ik op 0 of 100 % zit, niet dus. Dat is misschien in vervanging van wat je bedoelt? Dat is iets dat PS ook heeft en is wel heel handig voor een snelle ‘diagnose’.

      Ik geloof je dat jouw uitleg uiteindelijk achter het gebeuren staat maar zo wordt het niet gepresenteerd.

      Ja, verliezen doen we altijd – het is de keuze van wat we verliezen dat RAW interessant maakt.

      Like

  3. ‘Haal je de koekoek’ vind ik een mooie uitdrukking🙂
    Bedoel je daarmee software voor de computer of ingebouwde software van de camera?
    In de camera zelf kan je namelijk ook een hele boel bewerkingen uitvoeren – maar ik ben er nooit aan begonnen omdat het klein schermpje van zo’n camera helemaal geen duidelijk idee geeft van wat je zou willen bewerken… Zelfs niet bij de professionele toestellen. Ik moet het eerst op een groot scherm zien om te kunnen beoordelen wat ik ermee wil doen.
    Of de duurdere modellen een ander CDtje krijgen dan de semi modelletjes? Ik betwijfel het, eerlijk gezegd. Ik weet dat de Olympus compactjes de zelfde CD meekrijgen als mijn niet zo compact E620 en als je dat doortrekt, zal het bij een professionele E3 niet anders zijn. Van andere merken ben ik niet op de hoogte. Kan zijn dat bvb Nikon daar ook een onderscheid in maakt maar ik zou het echt niet weten…

    Iemand in de buurt die er meer van weet misschien?

    Like

    • Ik was niet duidelijk: het is logisch dat dure programma’s zoals LR allerlei slimme knopjes hebben voor gebruikelijke fotografische problemen zoals bleke luchten. Dat kun je niet verwachten van een basis RAW-convertor die bij een behoorlijke camera wordt geleverd.

      Maar ik zou graag willen begrijpen hoe je de weergavecurve moet manipuleren om het grote bereik van RAW in het kleine bereik van je computer te persen zodat je er een acceptabel JPG van kunt maken. Samen met bijstellen van de witbalans lijken dat mij de twee voornaamste taken van de convertor – de rest zou bij wijze van spreken met Picasa kunnen. Of zie ik dat verkeerd?

      Like

      • Ik weet dat je door je technische achtergrond graag een technische uitleg krijgt bij die dingen, Rinus. Maar ik ben eerder iemand die op het gevoel af werkt – en dan is het op een gegeven moment een klik in mijn kopje die zegt ‘ja, dat zit goed!’ En dat kan ik echt niet in techniek of aanvaardbare regels vertalen… sorry… Heeft ook iets met ervaring te maken, denk ik. Misschien wordt dat iets duidelijker als ik de 2 stap per stap voorbeelden af krijg en ook online zet (ergens in de loop van de week, hoop ik).

        Wat witbalans betreft, het is vooral als je de camera nog niet goed kent dat je dat eens nodig hebt. Bij kleuren toch. Bij zwart wit kan je’t wel eens gebruiken om de foto wat dramatischer te maken, een andere sfeer te geven maar dat is niet echt iets dat je bij elke foto moet doen.

        Het is inderdaad vooral dat je uit de meer gedetailleerde en uitgebreide info van een RAW een andere keuze kan maken dan de automatische compressie van de jpg in de camera doet. Eens je dat hebt, kan je natuurlijk even goed in Picasa verder als dat jou keuze is. Ik denk trouwens dat elke fotograaf met de jaren zo zijn eigen methodes ontwikkelt om tot het resultaat te komen dat hij voor ogen heeft…

        Like

  4. Het gaat er mij eigenlijk niet om wat je in LR (300 euro) of PS (1000 euro) allemaal kan (“haal je de koekoek” zeggen we dan hier), maar dat je een programma nodig hebt dat het grotere bereik van RAW aan kan zodat je met een aanpassing van de weergavecurve zo’n wolkenlucht toch binnen het bereik van ons weergavesysteem kunt brengen. Dan kun je er namelijk daarna een bevredigend jpg-bestand van maken voor normaal gebruik en normale bewerkingen zoals rechtzetten en bijsnijden.

    Ik zou verwachten dat bij de duurdere camera’s software wordt geleverd voor optimale verwerking van RAW. Heb je daar enig zicht op?

    En wat bedoel je met “mijn persoonlijke hoofdmenu…” in de laatste zin?
    Rinus

    Like

I'd be glad to hear from you!... --- Laat maar komen, dat commentaar!...

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s