RAW, Lightroom e.a. …(3) ned.

Deel 3 – Zwart/wit in Lightroom

Als je de gekozen foto eerder in kleuren had bewerkt, is het aan te raden om die terug te zetten in zijn originele staat voordat je op ‘grayscale’ klikt zodat je kunt vertrekken met de originele RAW. Veel mensen zonder donkerkamer ervaring nemen aan dat een foto die goed uitziet in kleuren automatisch ook een goede zwart/wit oplevert. Maar nee, hoor… als dat eens lukt is het eerder wel een uitzondering. Meestal eindig je met een grijs iets zonder expressie of leven.

Een andere houding waar ik pijn aan mijn tanden van krijg is het willen ‘redden’ van een misgelopen kleurfoto door er een z/w van te maken… ough! Sorry! Alweer per uitzondering kan dat een oplossing zijn maar normaal zou je op voorhand moeten weten of je met zwart/wit of kleuren gaat werken, vóór dat je begint te trekken. Dan kijk je namelijk anders – bij kleuren zijn het de kleurcombinaties, accenten die aantrekken terwijl zwart wit vraagt om grijstonen, schaduwen, reflecties, contrasten. Maar ik moet wel toegeven dat ik ook niet meer zo strikt ben. Bij mij zakt de weegschaal regelmatig in de andere richting. Soms vertrek ik van zwart/wit maar doordat de kleuren worden bijgeleverd laat ik me dan verleiden om toch maar  kleur te gaan… Ja, tijden veranderen😉 Maar dat neemt niet weg dat ik zwart/wit expressiever blijf vinden… het blijft mijn eerste liefde, geen noodoplossing.

Nu terug naar Lightroom.

Je hebt een aantal foto’s geselecteerd die je zou willen houden, je zou ze in zwart/wit willen bewerken en ze zijn geïmporteerd in LR. Natuurlijk kan je de selectie ook in LR doen zoals ik gewoonlijk doe. Of ineens van de camera naar LR importeren… In de ‘Library’ module kunnen de kleuren niet afgezet worden. Het eerste dat je doet is dus overgaan naar de ‘Develope’ module en daar bij je eerste foto op ‘grayscale’ (black&white in de laatste versie) klikken. Dit is jouw eerste indruk van hoe je RAWtje uitziet en wat het nodig heeft om jouw verwachtingen in te vullen.

In mijn ervaring heeft bijna elke camera weleens een kleine belichtingscorrectie nodig. Bij mijn E620 ligt dat meestal ergens tussen -0,10 en -0,29 wat gelijk komt aan 1/3 stop of minder. (Sommigen onder ons die gewoon zijn in stops te tellen kunnen in begin wat geïrriteerd raken van dit cijfergedoe van LR maar denk toch eens aan al de tussenwaardes die we daardoor ook kunnen gebruiken…) Als het meer is, was mijn originele belichting niet heel juist – zij het door omstandigheden, zij het door eigen fout. Maar ook daar geeft RAW meer correctiemogelijkheden dan je met een jpg zou gehad hebben. Het ‘recovery’ schuivertje hebben we boven al gezien. Voor zwart/wit werkt het op de zelfde manier en kan je wolkjes de witte vlakte zien vullen (als er wolkjes waren, natuurlijk…) of een wit en levenloos hemd ineens plooitjes en schaduwen zien voortbrengen. Hoe verleidelijk dit schuivertje ook is, het beïnvloed natuurlijk heel de foto en kan het zijn dat sommige delen apart behandelt moeten worden daar ze te grijs worden, of te licht of te donker. Daarvoor heb je de ‘graduation filter’ en de ‘adjustment brush’, goed voor kleine correcties maar niet te vergelijken met de selecteermogelijkheden van PS. ‘Clarity’ daarentegen is met mate gebruikt na een tijdje bijna onmisbaar. Wat het doet is de randjes benadrukken zodat het beeld meer diepte krijgt en zelfs scherper toont. Als je ineens naar 100% springt, zie je wel direct dat er gemanipuleerd is maar met kleine beetjes is het heel dikwijls een verbetering. Ook met de ‘highlights’ van de curve is voorzicht geboden. Zoals ‘recovery’ werkt het met de contrasten en te veel ervan geeft een plat beeld dat vooral grijs lijkt.

Je zult fotografen die enkel zwart/wit trekken zelden horen praten over witbalans en kleurtemperatuur. Dat is normaal voorbehouden aan kleurenfoto’s. En toch wordt zelfs die instelling bruikbaar als je een RAW in zwart/wit bewerkt.

Maar het moet dan wel een RAW opname zijn. Met een kleuren jpg dat je in LR hebt geconverteerd naar zwart/wit gaat het ook nog tot op zeker hoogte maar de jpg is al gecomprimeerd en een deel van de nodige informatie is onherroepelijk verloren. Zelfs LR kan die niet meer terug halen.

Hoe werkt het dan? Eigenlijk heel simpel… J Wat je ziet nadat je op grayscale had geklikt is een zwart/wit beeld. Maar LR, slim als het is, weet dat daar kleurinfo achter zit van de originele opname. Het zijn die kleuren die worden gemanipuleerd en doordat elke kleur een ander soort grijs geeft, kan je bij wat experimenteren ermee nogal dramatische veranderingen zien in je z/w foto.

Gebaseerd op hetzelfde principe zijn er voor z/w ook een rijtje kleurschuivertjes die je toelaten, de grijzen fijner af te stellen.

Denk wel aan het verhaaltje van de kleuren. Ook hier geldt dat bijna geen een kleur ‘puur’ is, dus ook geen grijzen. Als je die mooie rode auto wat donkerder grijs zou willen zien, kan het best zijn dat de man ernaast ook ineens een donkerder gezicht krijgt als-ie iets te lang in de zon heeft gezeten… Wat me wel regelmatig verbaast is dat de automatische instelling met het ‘auto’ knopje meer keren dan ik gewoon ben bruikbare resultaten geeft. Tof!🙂

Behalve veel experimenteren is het voor de beginnende zwart/witter misschien ook een goed idee om af en toe eens terug te klikken op kleur en te zien hoe ver soms goede kleur en goede z/w uiteen kunnen liggen…

En moet ik nog zeggen dat ik LR uiteindelijk wel heb gekocht en zelfs onlangs heb geüpgrade naar de laatste versie?

Maar misschien toch nog een soort conclusie hier.

Als je in RAW zou willen trekken, LR is een prima programma met een heleboel mogelijkheden. Ik heb geen idee hoeveel fotografen enkel met LR werken en hoeveel ervan de combinatie maken met PS zoals ik. Ik neem in elk geval aan dat ieder van ons wel zijn eigen redenen heeft voor de gemaakte keuze. In mijn geval was het mijn antieke CS2 die me op zoek liet gaan naar een oplossing – gewoon omdat PS heel veel geld kost om zo maar eventjes te vernieuwen. Had ik een nieuwere versie gehad, zou ik waarschijnlijk gewoon daarmee verder gewerkt hebben toen RAW mijn leven binnenviel. Maar dan, ik heb absoluut geen idee hoe RAW wordt bewerkt in PS. Is het een losstaande plug in waarin je werkt zoals in LR om dan over te schakelen naar de volle PS? Zijn alle mogelijkheden van PS ten allen tijde binnen bereik of moet je eerst het een doen en dan overschakelen (zoals ik nu toch al doe) voor de rest? Geen idee…

Vanaf LR kan ik mijn foto’s naar PS exporteren als tiff, dng, psd en moest CS2 die herkennen, ook als ‘original’ – of ze als zodanig opslaan en openen in PS. Na jaren PS ervaring zou ik veel van de functies, geïntegreerde plug ins en ‘acties’ ervan missen. Naar PS overschakelen voelt voor mij aan als de ‘finishing touch’… en dan zijn er ook nog de speelse momentjes dat draken uit wolken grinniken, de brede glimlach van een vriend in een fontein lijkt te leven, bomen ronddraaien als ‘wormholes’ in de ruimte…🙂

HOME

4 thoughts on “RAW, Lightroom e.a. …(3) ned.

  1. Dat is een mooi besluit Nil en het lijkt alsof je nu jouw schaapjes toch op het droge hebt met LR. Al blijft “voorzicht geboden”, wat in mijn oren eerder Berlijns dan Antwerps klinkt.

    Aangezien je tegenwoordig meestal van kleur “vertrekt”, zul je inmiddels ook hebben ervaren dat er maar relatief weinig foto’s geschikt zijn voor omzetting naar zwart-wit (al bedoelen we grijs) – misschien maar 1 op de 10.
    Mijn ervaring (zonder RAW) daarbij is dat als je de kleurenversie al op orde hebt, dat je er dan ook een prima zwart-wit versie van kunt maken – zeker met het subtiele kleurenfilter van Picasa.

    Dus ik snap eigenlijk niet zo goed dat je weer moet resetten naar je ongecorrigeerde RAW, want dan moet je weer van nul af beginnen en dat is dus (veel) extra werk.
    Dat lijkt mij alleen zinvol als een zwart-wit wilt maken die erg afwijkt van een normale weergave, bijvoorbeeld in de stijl van onze jonge jaren met veel korrel en veel zwart.

    Kun je daarover nog wat explicieter zijn?

    Like

    • Die schaapjes hebben het bij jouw wel gedaan🙂
      Zie je wel dat het toch een goed grapje was? Je kunt er van alles mee doen…

      Ja, natuurlijk… vandaar dat ik er ook zo de nadruk op leg dat kleur en zw helemaal verschillende dingen zijn en dat een foto ‘redden’ door het te converteren naar zw in mijn ogen een griezelig iets is… puur persoonlijke mening…

      Ik ‘moet’ niet resetten, Rinus. Het is gewoon mijn keuze om van het begingegeven te vertrekken. En dat heeft er vooral mee te maken dat ik kleur en zw als aparte mogelijkheden zie waar je gewoon andere dingen mee doet, waar je anders naar kijkt. Ik heb ook ondervonden dat als ik een hele avond met kleuren in de weer was, ik zw beter de volgende dag kan doen. Kwestie van even afstand te nemen en er dan anders naar kijken.

      Het zal zeker ook werken als je eerst de kleuren bewerkt en dan converteert. Maar ik heb eigenlijk nooit getest of je dan echt hetzelfde resultaat hebt. Misschien nog iets voor ‘n andere slapeloze nacht?…

      Like

  2. de mon says:

    hé Nil, interessante en praktische benadering ! Het schut mij weer eens wakker om zo nu en dan een reportage in zwartwit te maken; Ga ik zeker doen. Bedankt.

    Like

    • Graag gedaan en ook bedankt, Monneke🙂

      Misschien zijn we ‘n beetje een ‘uitstervend ras’ maar ik blijf ervan houden. En bedenk eigenlijk nu juist dat de afwisseling van kleur en zwart/wit ook een echte wisselwerking kan zijn, dat je ook in kleuren iets van de abstractie, van het intense van zwart wit kunt introduceren. Niet evident in straatfotografie, ik weet het. Maar toch te proberen… (?)

      Like

I'd be glad to hear from you!... --- Laat maar komen, dat commentaar!...

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s